"Do zobaczenia, do usłyszenia!" - wykład plenarny VI Ogólnopolskiej Studenckiej Konferencji Akustyków

7 marca 2019

"Do zobaczenia, do usłyszenia!" - wykład plenarny VI Ogólnopolskiej Studenckiej Konferencji Akustyków


W jaki sposób działa wzrok? To co widzimy, czyli światło odbite od obiektów dociera do naszego zmysłu wzroku. Natomiast ze słuchem sytuacja jest dużo bardziej skomplikowana. Jeśli chodzi o zmysł słuchu, to dociera do nas dźwięk bezpośredni, następnie dźwięk odbity i nasz mózg musi wszystkie te informacje przeanalizować. Psychologia poznawcza określa  proces analizy sygnałów docierających do układu słuchu jako dużo bardzie skomplikowany niż ten, który dociera do naszego zmysłu wzroku. 

"Mówienie o dźwięku jest jak tańczenie o architekturze"

W jaki sposób od najdawniejszych czasów rozwijał się zmysł słuchu? Przede wszystkim był to zmysł, który pozwalał nam na dwie rzeczy - był to zmysł ostrzegawczy - wiedzieliśmy skąd pochodzi zagrożenie i gdzie jest jakiś interesujący obiekt. Oprócz tego służył oczywiście do komunikacji, miał swój udział w przeżywaniu rozrywki, ale był również podstawą do tego, że powstały różne religie. 

Współcześnie - wszystkie dźwięki, które do nas dochodzą mają co najmniej jeden z wcześniej wymienionych celów - albo jest to sygnał ostrzegawczy, mówiący o tym, gdzie możemy zlokalizować źródło niebezpieczeństwa, jest to także rozrywka, bądź forma komunikacji - oczywiście w pewnym uproszczeniu.

Dźwięk w nauce

Ucząc się o dźwięku mamy przedstawiane różnego rodzaju wizualizacje i to one nam tak naprawdę zrozumieć w jaki sposób na przykład ten dźwięk rozchodzi się w ośrodku. Warto zauważyć, że słuch ma pewne unikatowe właściwości, co do których inne zmysły nie mogą się nawet równać. Ludzie rozróżniają 150 barw kolorów oraz kilkadziesiąt więcej razy tonów. Nie możemy całkowicie wyłączyć słuchu - "zamknąć" ich, tak jak w przypadku oczu. Pamięć dźwiękowa jest odpowiedzialna za emocje, to jakie dźwięki, czy jaką muzykę słyszymy wpływa na nasze odczuwanie określonych emocji. Co ciekawe, coraz więcej światowych firm decyduje się na wprowadzenie identyfikacji dźwiękowej (są to m.in. producenci samochodów, czekolady, czy też instytucje finansowe), jak się okazuje CI już nie wystarcza.

Potęga wzroku

Aż 90% informacji, które przyswajamy pochodzi jednak ze zmysłu wzroku. Na pewno każdy zdaje sobie sprawę z dominacji informacji wizualnej we współczesnym świecie, gdzie przez setki ostatnich lat np. dzwony kościelne, które sygnalizowały określoną godzinę, zostały zastąpione zegarkami codziennego użytku, podobnie jest z rozmowami telefonicznymi, które wypierane są przez komunikaty tekstowe za pośrednictwem urządzeń mobilnych i Internetu. 

Nawet nauka mówiąca o dźwięku opiera się na liczbach, wykresach i danych, które należy przedstawić w formie wizualnej, inaczej nie da się ukazać wyników badań dotyczących tego zmysłu i jego zasad działania. Dlaczego tworzone są wizualizacje dźwięku? Pomagają one w jego szybszej analizie.

Każde doświadczenie, które przeżywamy jest doświadczeniem multisensorycznym, dlatego ciężko nam jest wyekstrahować doświadczenie dotyczące tylko jednego zmysłu. 

Prelegentka postawiła również pytanie - czy era muzyki bez obrazu przemija? Istnieją prace i badania na temat tego, że na przestrzeni ostatnich kilkadziesięciu lat dźwięk istniał bez bodźca wizualnego. Dawniej, żeby posłuchać kogoś jak gra - potrzebna była fizyczna obecność muzyka, który stanął przed nami i zagrał na wybranym instrumencie lub też zaśpiewał. Rejestracja dźwięku jak i obrazu niesamowicie rozwinęły się, szczególnie jako dwie odrębne dziedziny sztuki.  

dr Magdalena Piotrowska jest inżynierem masteringu, a oprócz tego zajmuje się naukową percepcją dźwięku (sygnału muzyczne, ale również mowy). Od 2009 prowadzi zajęcia związane z inżynierią oraz percepcją dźwięku na AGH w Krakowie,  PJWSTK w Warszawie, Politechnice Gdańskiej, Uniwersytecie Śląskim oraz w ramach Learn How To Sound.  Zafascynowana jest tym w jaki sposób działa percepcja wynikająca z wielu równocześnie działających zmysłów. Brała udział w wielu projektach badawczych dotyczących VR (wirtualnej rzeczywistości), które zajmowały się tym jak percepcja wizualna wpływa na to co i jak słyszymy.